Avukatın Azli Halinde Vekâlet Ücreti Hakkı

Avukatlık Sözleşmesinin Hukuki Niteliği

Avukat ile müvekkil arasındaki ilişki, avukatlık sözleşmesi ile kurulur. Bu sözleşme kapsamında avukat, hukuki yardım sunmayı ve üstlendiği işi takip etmeyi; müvekkil ise bunun karşılığında ücret ödemeyi taahhüt eder.

Avukatlık sözleşmesi, iki tarafa borç yükleyen sözleşmelerden biridir. Başka bir ifadeyle hem avukat hem de müvekkil karşılıklı hak ve yükümlülüklere sahiptir. Avukat hukuki hizmet sunmakla yükümlü iken, müvekkil de kararlaştırılan ücreti ödeme borcu altına girer.

Karşı Vekâlet Ücreti Kime Aittir?

Uygulamada sıkça tartışılan konulardan biri de mahkeme tarafından hükmedilen karşı vekâlet ücretinin kime ait olduğudur.

Anayasa Mahkemesi'nin 2017/154 Esas ve 2019/18 Karar sayılı kararında bu konu ayrıntılı şekilde değerlendirilmiştir. Kararda, yargılama giderleri kapsamında hükmedilen vekâlet ücretinin davayı kazanan taraf lehine hükmedildiği, ancak Avukatlık Kanunu'nun 164. maddesi gereğince bu ücret üzerinde avukatın hak sahibi olduğu belirtilmiştir.

Bu nedenle karşı vekâlet ücreti, usul hukuku bakımından taraf lehine hükmedilmekte; avukatlık hukuku bakımından ise avukata ait kabul edilmektedir.

Avukatın İşi Sonuna Kadar Takip Etme Yükümlülüğü

Avukatlık Kanunu'nun 171. maddesine göre avukat, üzerine aldığı işi kanun hükümlerine uygun şekilde sonuna kadar takip etmekle yükümlüdür.

Aynı doğrultuda Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nde de avukatlık ücretinin kesin hüküm elde edilinceye kadar yapılan hukuki yardımın karşılığı olduğu ifade edilmiştir.

Bu nedenle kural olarak avukatın ücret alacağı, üstlendiği hukuki yardımın tamamlanması ve işin kesinleşmesi ile muaccel hale gelir.

Avukatın Azledilmesi ve Ücret Hakkı

Avukatlık ilişkisinin sona ermesinin en yaygın yollarından biri azildir.

Azil, müvekkilin tek taraflı irade açıklaması ile avukatın görevine son vermesidir. Bu işlem herhangi bir şekil şartına bağlı değildir. Müvekkilin azil iradesinin avukata ulaşmasıyla birlikte vekâlet ilişkisi sona erer.

Azil işleminin sonuçları ise azlin haklı veya haksız olmasına göre değişmektedir.

Haksız Azil

Avukatlık Kanunu'nun 174. maddesi uyarınca avukatın haklı bir neden olmaksızın azledilmesi halinde avukat ücretin tamamına hak kazanır.

Bu durumda dava veya takip hangi aşamada olursa olsun, avukat üstlendiği işin tüm vekâlet ücretini talep edebilir.

Yargıtay'ın yerleşik uygulaması da bu yöndedir. Haksız azil halinde avukatın sözleşmede kararlaştırılan ücretin tamamını isteme hakkı bulunduğu kabul edilmektedir.

Haklı Azil

Avukatın kusuru, ihmali veya sözleşmeye aykırı davranışı nedeniyle azledilmesi halinde ise farklı bir sonuç ortaya çıkar.

Haklı azil durumunda avukat, azil tarihinden sonra devam eden veya henüz sonuçlanmamış işler için vekâlet ücreti talep edemez.

Buna karşılık azil tarihine kadar sonuçlanmış ve kesinleşmiş işler bakımından ücret hakkı devam eder.

Yargıtay kararlarında da haklı azil halinde yalnızca tamamlanmış işler yönünden vekâlet ücretinin talep edilebileceği istikrarlı şekilde kabul edilmektedir.

Azil Sebepleri Sonradan İleri Sürülebilir mi?

Yargıtay uygulamasına göre müvekkil, azil ihtarnamesinde belirttiği gerekçelerle bağlı değildir.

Müvekkil, daha sonra açılan davalarda veya savunmalarında farklı azil sebeplerine dayanabilir ve azlin haklı olduğunu başka olaylarla da ispat edebilir.

Bu yaklaşım, azlin haklı olup olmadığının somut olayın tüm özellikleri değerlendirilerek belirlenmesini sağlamaktadır.

Avukatlık Ücreti İşin Sonucuna Bağlı mıdır?

Avukatın ücret alacağı, kural olarak davanın kazanılmasına bağlı değildir.

Çünkü avukatlık ücreti, davanın sonucundan bağımsız olarak avukatın emeğinin karşılığıdır. Avukat gerekli hukuki hizmeti sunmuşsa, dava kaybedilmiş olsa dahi ücret hakkı doğabilir.

Bu nedenle avukatın ücret talep edebilmesi için iş sahibinin mutlaka davayı kazanmış olması gerekmez.

Avukatın Görevi Ne Zaman Sona Erer?

Avukatlık Kanunu'nda görevin sona erme anı açık şekilde tanımlanmamıştır.

Bununla birlikte Yargıtay'ın yerleşik içtihatlarına göre avukat, üstlendiği davayı yalnızca ilk derece mahkemesinde değil;

• İstinaf,

• Temyiz,

• Karar düzeltme,

aşamaları dahil olmak üzere hüküm kesinleşinceye kadar takip etmekle yükümlüdür.

Bu nedenle avukatın ücret alacağının doğduğu an belirlenirken davanın kesinleşme tarihi büyük önem taşımaktadır.

Sonuç

Avukatın azli halinde vekâlet ücretine hak kazanılıp kazanılmayacağı, azlin haklı veya haksız olmasına göre belirlenmektedir.

Haksız azil durumunda avukat üstlendiği işin tamamına ilişkin ücret talep edebilirken, haklı azilde yalnızca azil tarihine kadar tamamlanmış ve kesinleşmiş işler için ücret isteyebilmektedir.

Bu nedenle avukatlık ücretine ilişkin uyuşmazlıklarda azlin nedeni, azil tarihi ve hukuki yardımın hangi aşamada bulunduğu hususları büyük önem taşımaktadır.