İşveren Mali Sorumluluk Sigortasının Kapsamı ve Teminatları
İşveren Mali Sorumluluk Sigortası Nedir?
Sigorta hukukunda sigortalar genel olarak meblağ sigortaları ve zarar sigortaları olarak ikiye ayrılmaktadır. Zarar sigortalarında amaç, sigortalının malvarlığında meydana gelen ve para ile ölçülebilen kayıpların karşılanmasıdır.
İşveren Mali Sorumluluk Sigortası da bir zarar sigortası türü olup, iş kazaları nedeniyle işverenin hukuki sorumluluğundan doğabilecek belirli tazminat taleplerini güvence altına almayı amaçlar.
Bu sigorta sayesinde işveren, iş kazası sonrasında çalışanlar veya hak sahipleri tarafından ileri sürülebilecek bazı tazminat taleplerine karşı poliçede belirtilen limitler dahilinde koruma elde eder.
Sigortanın Teminat Altına Aldığı Riskler
İşveren Mali Sorumluluk Sigortası'nın temel amacı, iş kazası sonucunda işverenin üstlenmek zorunda kalabileceği mali yükümlülükleri belirli ölçülerde karşılamaktır.
Sigorta kapsamında;
-
İşçinin veya hak sahiplerinin talep ettiği tazminatlar,
-
SGK tarafından açılan rücu davaları sonucunda doğan yükümlülükler,
-
Mahkeme giderleri,
-
Avukatlık ücretleri,
poliçede belirtilen teminat limitleri dahilinde karşılanabilmektedir.
Ancak sigortanın tüm zararları koşulsuz şekilde karşıladığı düşünülmemelidir. Teminat kapsamı genel şartlar ve poliçe hükümleriyle sınırlandırılmıştır.
İşveren Sorumluluk Sigortasında Riziko Kavramı
Sigorta hukukunda riziko, gelecekte gerçekleşmesi muhtemel ve ekonomik sonuç doğuran olayları ifade eder.
İşveren Mali Sorumluluk Sigortasında riziko ise iş kazası sonucunda;
-
SGK tarafından karşılanmayan bir zararın ortaya çıkması,
-
İşveren hakkında tazminat talebinde bulunulması,
-
SGK'nın yaptığı ödemeler nedeniyle işverene rücu etmesi,
ihtimallerinden oluşmaktadır.
Dolayısıyla sigortanın konusu doğrudan iş kazası değil, iş kazasının işveren üzerinde oluşturduğu mali sorumluluktur.
SGK Tarafından Karşılanmayan Zararlar
İş kazasına uğrayan işçinin zararları öncelikle Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından karşılanmaktadır. Ancak uygulamada SGK ödemeleri çoğu zaman zararın tamamını karşılamaya yetmemektedir.
Bu durumda ortaya çıkan ve SGK yardımlarını aşan zararlar işverenin sorumluluğunda kalmaktadır.
Türk Ticaret Kanunu'nun 1484. maddesine göre zarar, sosyal güvenlik kurumları tarafından karşılandığı ölçüde sigortacının sorumluluğu sona ermektedir.
Bu nedenle İşveren Mali Sorumluluk Sigortası, SGK'nın ödediği kısmı değil, işveren üzerinde kalan sorumluluğu güvence altına almaktadır.
SGK'nın Rücu Davaları ve Sigorta Kapsamı
Sosyal Güvenlik Kurumu belirli şartlar altında yaptığı ödemeleri işverenden geri talep edebilmektedir.
5510 sayılı Kanun'un 21. maddesine göre;
-
İş kazası işverenin kusurundan kaynaklanıyorsa,
-
İş sağlığı ve güvenliği kurallarına aykırılık bulunuyorsa,
SGK yaptığı ödemeler nedeniyle işverene rücu edebilmektedir.
İşveren Mali Sorumluluk Sigortası da genel olarak bu tür rücu taleplerini teminat kapsamına almaktadır.
Ancak bu koruma sınırsız değildir ve yalnızca kanunda belirtilen kapsam dahilindeki ödemeler için geçerlidir.
Kasıt Halinde Sigortacının Sorumluluğu
Sigorta hukukunun temel ilkelerinden biri, kasten meydana getirilen zararların sigorta koruması dışında tutulmasıdır.
İş kazasının işverenin kasıtlı davranışı sonucu meydana gelmesi halinde sigortacı tazminat ödemekle yükümlü değildir.
Türk Ticaret Kanunu'nda da açıkça düzenlendiği üzere sigorta ettiren veya sigortalı kişinin rizikonun gerçekleşmesine kasten sebep olması durumunda sigortacının sorumluluğu ortadan kalkmaktadır.
Bu nedenle kasıtlı davranışlardan kaynaklanan iş kazaları sigorta güvencesinden yararlanamaz.
Mahkeme Giderleri ve Avukatlık Ücretleri
İşveren Mali Sorumluluk Sigortası yalnızca tazminat tutarlarını değil, belirli koşullarda dava giderlerini de kapsamaktadır.
İşveren hakkında açılan dava sonucunda;
-
Yargılama giderleri,
-
Avukatlık ücretleri,
-
Hukuki koruma kapsamında yapılan makul masraflar,
sigortacı tarafından karşılanabilmektedir.
Ancak tazminat miktarının poliçe limitini aşması halinde sigortacının dava giderlerine katılımı da teminat oranı ile sınırlı olacaktır.
Teminat Dışında Kalan Haller
İşveren Sorumluluk Sigortası Genel Şartları bazı durumları kural olarak teminat dışında bırakmıştır.
Aksine sözleşme yapılmadıkça aşağıdaki riskler sigorta kapsamına girmez:
-
İşçilerin işveren tarafından sağlanan araçlarla işe gidiş gelişleri sırasında meydana gelen kazalar,
-
Görev nedeniyle işyeri dışında bulunulan sürelerde gerçekleşen iş kazaları,
-
Türkiye sınırları dışında meydana gelen iş kazaları,
-
Meslek hastalıklarından kaynaklanan talepler,
-
Manevi tazminat talepleri.
Taraflar isterse bu risklerin bir kısmını ek teminatlarla poliçeye dahil edebilir.
Manevi Tazminat Talepleri
Manevi tazminat talepleri, maddi zararların aksine ekonomik kayıpları değil; yaşanan acı, elem ve manevi zararın giderilmesini amaçlamaktadır.
Bu tür taleplerin hesaplanması ve öngörülmesi güç olduğundan sigortacılar açısından risk değerlendirmesi yapmak oldukça zordur.
Bu nedenle genel şartlarda aksi kararlaştırılmadıkça manevi tazminat talepleri teminat dışında bırakılmıştır.
İşverenlerin bu tür talepler için güvence sağlamak istemeleri halinde poliçelerini düzenlerken ayrıca ek teminat talep etmeleri gerekmektedir.
Sonuç
İşveren Mali Sorumluluk Sigortası, iş kazaları nedeniyle ortaya çıkabilecek mali yükümlülüklere karşı işverenlere önemli bir koruma sağlamaktadır. Ancak bu koruma sınırsız değildir ve yalnızca poliçe hükümleri ile genel şartlarda belirtilen riskler bakımından geçerlidir.
Bu nedenle işverenlerin poliçe düzenlenirken teminat kapsamını dikkatle incelemeleri, özellikle meslek hastalıkları, yurtdışı riskleri ve manevi tazminat talepleri gibi teminat dışı bırakılan hususları ayrıca değerlendirmeleri büyük önem taşımaktadır.
